media

go to the media index

About ZITA SWOON PICTURES, ARTICLE AND REVIEW Source OOR Issue/date 10/03/01 (No 5) Author Article - Eric Van Den Berg Photography - Behnan Bornak Review - Tom Engelshoven submitted by MENNO WELZEN

Please e-mail me if you can provide a translation for this text

ARTICLE DEUS laste doelbewust een sabbatical in, maar zustergroep - mogen we ze zo noemen? - Zita Swoon kan zich dat nog niet permitteren. Vindt zanger en 'bezieler' Stef Kamil Cariens. 'ik zou zo'n jaartje vrijaf goed kunnen gebruiken, maar ik wil eerst ons speelgebied vergroten: Dat laatste moet gaan gebeuren aan de hand van het poppy nieuwe album Life = A Sexy Sanctuary, dat half maart verschijnt. Over naar, eh, Duffel. door Erik van den Berg / fotografie Behnan Bornak leestijd 11'01 No offense hoor, geen hartverwarmender land dan België, maar wanneer doen ze eens iets aan die bewegwijzering? in de grote steden valt 't nog mee: Daar wijzen kolossale borden doorgaans luidkeels de weg naar de uitgang. Maar zodra het platteland is bereikt, gaat het mis. Dan mag je als - zo blijkt - verwende Hollander gaan spieden naar lullige, horizontale, pijlvormige bordjes die amper een meter boven de grond zijn gezet. Fietser ervoor en je mist al een afslag. Zodoende vergt het drie kwartier kriskrassen op de besneeuwde landweggetjes tussen Antwerpen en Kontich (plus twee keer de moeder Der onooglijke Afslagen missen) om te verzellen in een tot luxueuze oefenruimte verbouwde schuur te Duffel: tijdelijke uitvalsbasis van Zita Swoon. BUITEN IS HET KOUD, BINNEN PRUTTELT - speciaal voor de verwende Hollander - de koffie en repeteren Stef Kamil Carlens, gitarist/toetsenman Tom Pintens, gitarist Bjorn Eriksson, bassist Tomas De Smet en drummer Aarich Jespers voor de aanstaande tournee ter ere van de nieuwe Zita-CD Life = A Sexy Sanctuary. Carlens heeft zijn haar geknipt. Zijn fameuze messias-lokken hebben plaatsgemaakt voor iets dat nog net zo zwierig en blond is, maar nu boven de schouder ophoudt. Terwijl de vier andere bandleden in de verte vrolijk verder oefenen (de dikke scheidingswand doet zijn werk voorbeeldig), gaat Carlens er eens goed voor zitten. Binnen een minuut gaat het over de nieuwe CD. Een poppy en funky plaat, vindt Carlens. En dat was ook precies het uitgangspunt. 'Er moesten singles op staan, vonden we. En voilá, er staan singles op. Waarom? Omdat we op een major label zitten, omdat onze plaat goed gedistribueerd gaat worden en omdat we straks voor volle zalen willen spelen.' Dat klinkt alsof er druk was vanuit de platenmaatschappij.'Nee. Dat popelement heeft altijd wel in ons gezeten. Onze eerste CD als Moondog jr, was al voor de helft zeer poppy. Maar waarom we dit gedaan hebben... Tja, je wilt ook op de radio gedraaid worden. Waarom stonden op Heroes van David Bowie zowel popliedjes als soundscapes? Omdat je voor de helft in radioland leeft en voor de helft in platenluisterland.' Ben je je echt zo bewust van die Umwelt, van die muziekwereld om je heen? En wat er van je verwacht wordt? 'Veel meer dan vroeger, ja. Maar je moet niet vergeten dat 't ook leuk is om dit te doen, om doelbewust aan een poppy plaat te beginnen. Want je kent meteen de kaders waarbinnen je moet werken: de nummers mogen niet te lang worden, er moeten dingen herhaald worden, er moet een herkenbare couplet-refrein-structuur in zitten...' Is het juist niet leuker om je niks aan te trekken van regels en gewoon te doen watje wilt? Je luisteraars op het verkeerde been zetten? 'Natuurlijk, da's ook leuk, maar dat heb ik in het verleden al vaak genoeg gedaan. Vergeet niet, ik hou van popmuziek. Van bondige, rechtlijnige, funky dingen. Pop is heel interessant om mee te goochelen. Kijk wat New Order met Blue Monday deed, kijk wat Prince doet. Die gaat heel ver, maar alles binnen de conventies. Dat is wat ik, nu, ook wil.' BIJ HET HOREN VAN HET VROLIJKE THE BANANA QUEEN, met dat 'happy, happy'intro en zinnetjes als 'hey, my life is OK', moest ik ineens denken aan ons vorige interview, twee jaar geleden. Toen zei je dat je, op dat moment althans, voortdurend gelukkig was. 'Och, er zit ook wel een vleugje ironie in die song. Ik ben momenteel helemaal niet zo gelukkig, maar dat nummer... Het was niet moeilijk om me voor te stellen hoe het is om blij en gelukkig te zijn. Het is gewoon een partynummer. Dat wilden we graag schrijven. Het moest in het verlengde van My Bond With You And Your Planet: Disco! liggen, van de vorige plaat.' Maar datje toen heel gelukkig was en nu niet meer...'Ik deed destijds heel veel, was heel creatief Muziek maken, kleren ontwerpen, die theatervoorstelling voor het Holland Festival [Plage Tatto umstances voorbereiden... ik doe dat soort dingen allemaal nog steeds. Die dip Zit Ook niet in de creatieve sfeer of zo, Misschien heeft het met het slechte weer te maken. Of heb ik gewoon te hard gewerkt.' Rusteloos? 'ja, heel erg. Om twee uur 's nachts wakker worden, even werken, om vier uur weer naar" bed, Om zes uur weer wakker. En ik geef toe aan die aandrang, hè. ik denk niet: Laat maar 't kan morgen ook wel. Tijd voor een sabbatical a la DEUS? 'O ja, dat zou zeker iets voor ons zijn. Graag, maar we kunnen ons dat nu niet permitteren. Kijk, Tom [Barman] heeft dat op het juiste moment gedaan: het kón. Voor zowel ons als dEUS is het, denk ik, heel belangrijk om een groot speelgebied te hebben. Het blijft tenslotte heel specifieke muziek die we maken, hoe poppy ook. Het is niet geschikt voor de dagradio. Dus heel Europa, liefst meer, is een vereiste. dEUS heeft dat inmiddels bereikt. Ze verkopen grote zalen in Dublin, Parijs, Berlijn en Kopenhagen Uit. Als je dat hebt, kun je even afstand nemen.' Dus dat is je doel? 'ja. We spelen wel veel, maar de mensen kennen ons nog niet zo goed. Iets bekender zou leuk zijn. Begrijp me goed, het gaat me niet om stardom. Ik wil gewoon de zekerheid hebben dat ik op meer plaatsen terecht kan dan alleen in Nederland en België. Het moet gewoon allemaal een beetje groeien.' Bescheiden ambities. 'Eh... Ja. Allez, we zien wel. ik zou ook graag nog 's een hit scoren op de manier zoals Peter Gabriel en David Bowie hits scoren: pop, maar toch heel eigen en herkenbaar. Als ik die hits hoor van al die Amerikaanse gitaargroepjes... Dat zegt me allemaal niks.' Nu we het toch over DEUS hebben: als je jullie beider carrières even naast elkaar legt, heeft Life = A Sexy Sanctuary bij jullie volgens mij dezelfde functie, en is het net zo'n momentopname... ' ... als The Ideal Crash bij DEUS. Ja, kan kloppen. De platen zijn ook op dezelfde manier gemaakt, zelfs in technologisch opzicht: ze zijn met het computerprogramma ProTools gemixt. Maar ik denk dat Tom bij het maken van The Ideal Crash hetzelfde gevoel had als ik nu: het moet allemaal iets specifieker worden. Vroeger kon alles en mocht alles. En gebeurde ook alles. Dat zie je meer bij jonge groepen. Vijf jongens zitten een beetje bij elkaar, ze spelen wat, 't is heel plezant, er ontstaat chemie, er komt interessante muziek uit, je maakt een plaat, doet een tournee... Alles gaat een beetje vanzelf. Maar na een tijdje blijkt dat die chemie niet vanzelf overeind blijft. Die moet je onderhouden, Daar ben ik nu heel erg mee bezig. Dat vrijblijvende moet eraf. Er moet om te beginnen discipline genoeg zijn om steeds maar op vaste uren te repeteren. En er moet een zekere professionaliteit komen: je moet daadwerkelijk gaan beslissen om nummers te schrijven, een studio te boeken en een CD te maken. Anders gebeurt het niet. Terwijl dat vroeger allemaal vanzelf ging, want je zat constant samen op café.' JULLIE HEBBEN BIJ HET MAKEN van de vorige CD nogal slechte ervaringen opgedaan met producer Malcolm Burn. 'Ja, daarom hebben we alles nu zelf gedaan. Samen met Karel De Backer, een technicus die ook meewerkte aan de CD van Plage Tattoo/Circumstances en die dicht bij ons staat. Kijk, 't is natuurlijk belangrijk dat je iemand erbij hebt die er een beetje buiten staat, maar met voldoende zelfkritiek kun je ook zelf produceren. Zolang je maar hard durft te zijn. We zijn van tevoren bij elkaar gaan zitten en hebben gezegd: geen ego's, anders halen we er een producer bij. De ego's binnen de band zijn namelijk behoorlijk groot. Dat is goed, sterke persoonlijkheden, maar ditmaal konden we dat even niet gebruiken. Dus: hoe goed een gitaarriff ook is, als ie niet past, vliegt ie eruit. Punt. En dat werkte goed. Althans, ik ben tevreden.' Qua stijl is jullie muziek niet gemakkelijk te duiden. Bestaat er binnen de band een soort stilzwijgende overeenstemming over wat Zita Swoon is en wat niet? 'Nee.' Alles kan?' O nee, zeker niet. We formuleren steeds uitgangspunten. We zeggen bijvoorbeeld: we gaan nu iets Take That-achtigs doen, maar dan met een Dylan refrein en een Blixa Bargeld-gitaar [lacht]. Daar beginnen we dan aan en dan wordt 't natuurlijk toch iets compleet anders. Maar hoe moet je onze muziek uitleggen... Ik doe het meestal met voorbeelden. Ik heb ditmaal een lange lijst aan de pers rondgestuurd, met daarop al onze muzikale voorbeelden. Een lijst die zo lang is dat je er volstrekt niets aan hebt, maar het illustreert wel dat er eigenlijk geen Zita-sound is. En onze platen bewijzen dat ook. We trekken uiteraard wel grenzen: we zouden nooit iets puristisch doen. Een authentiek reggaenummer, of pure blues of deathmetal. Da's mij te beperkt.' Je zei daarnet datje vroeger altijd met de hete band in het café zat. Dat is nu voorbij? 'We zijn geen echte vriendenclub, nee. Tom en Thomas zitten soms samen op café, maar verder... Zita Swoon is wat ons samenbrengt. De muziek. En het succes. Maar we hebben nooit ruzie, hoor. Het is absoluut geen botsing van karakters. 'Beschrijf de bandleden eens. Qua karakter. 'Los van de muziek? Ik denk dat... Goh. Moeilijk. Ik ben wel de leider, denk ik. Voor mij vormt deze groep echt een heel zware taak; ik moet er soms hard aan trekken om alles in de goeie richting te krijgen en op tijd af te hebben. De anderen doen er allemaal ook dingen naast. Iemand als Tom... Die is er vaak helemaal niet bij met z'n kop, maar als ie zich concentreert, gebeuren er de meest fantastische dingen. Hij is in muzikaal opzicht heel impulsief. Hij reageert op dingen en heeft dan zoveel muzikale bagage en techniek in huis dat er echt straffe vondsten uitkomen. Bjorn, de andere gitarist, is vooral een goed songschrijver. Hij schrijft geen teksten, maar is bijzonder muzikaal. The Banana Queen is vrijwel helemaal van hem. Ik heb die song dan wel door m'n koffiemolen getrokken, maar toch. In Biorn's koelkast ligt nog een schat aan muziek. Tomas, de bassist, da's een raar figuur. Met het meest simpele, poppy, rechtdoor-akkoordenschemaatje kan hij niks, maar als je dan de dingen hoort die hij met zijn eigen groep [Think Of One] doet: de vreemdste maatsoorten en de moeilijkste, gebroken tegenritmes. Maar da's voor hem normaal. In zijn oren klinkt dat logisch. Aarich is ook een beetje zo'n stoorzender. Op een positieve manier. Hij is drummer, maar ook componist en grafisch kunstenaar. Hij heeft een heel rijk palet, maar is niet zozeer op muziek gefocust. Als ik iets heel popachtigs wil, a la Michael Jackson of zo, dan gooit hij er een Einstürzende Neubauten-attitude tegenaan. Heel bewust. Gewoon, om de dingen een andere richting te geven.' Je hebt dus eigenlijk een ritmesectie die vooral dwarsligt. 'Ja. Maar ze doen ook fantastische dingen. Luister maar eens goed naar Hot Hotter Hottest, de single. Da's eigenlijk gewoon een baslijn, maar daar liggen wel vijftien lagen percussie en drumcomputers bovenop. Echt niet te geloven.' JE VASTE SONGPERSONAGE Josie duikt op de nieuwe plaat ook weer op. 'Ja. Ik heb zeker vijf Josie-liedjes geschreven, de laatste tijd. Het begint meer en meer één persoon te worden; niet langer een overkoepelende naam voor verschillende mensen. Ik vind 't tof om zo iemand een heel leven te laten leiden.' Zit er iets van jezelf in Josie? 'Zou kunnen.' Hoe autobiografisch schrijf je eigenlijk? 'Moeilijk te zeggen... Wat ik aan gevoelens in mijn nummers stop, is allemaal vrij extreem. Dat is voor een deel op eigen ervaringen met die gevoelens gebaseerd, maar dan gechargeerd. Ik vind mezelf een soort gevoelensvanger: ik pik een gevoel op en bouw er een personage omheen dat dat gevoel héél sterk en voortdurend heeft. Die euforie in The Banana Queen is niets meer dan een uitvergroting van mijn eigen geluk.' Wat voor gedachte zit er achter de albumtitel? 'De titel is onlosmakelijk verbonden met de tekening op de hoes. Sanctuary is heiligdom of toevluchtsoord. Je ziet twee konijntjes die heel verliefd zijn, die elkaar hebben en niks van hun omgeving merken. Ze zitten op hun wolkje. Maar dat wolkje bevindt zich wél in de buik van een wolf. Het is dus eigenlijk een heel dramatisch tafereel- Het staat symbool voor het gelukkig proberen te zijn in een verdorven, kapotte wereld. Blijven geloven in geluk, ondanks wat er om je heen gebeurt. En daar zit geen ironie in. De titel Zegt, oprecht, dat 't leven goed kan zijn. En sexy en Mooi. Hoe moeilijk het ook is om dat te geloven. Maar titel en tekening staan natuurlijk ook symbool voor ons, de band. Kijk, Plage Tattoo/Circumstances was een heel donkere, triestige, bijna depressieve plaat. Net als de bijbehorende voorstelling. De versie die jij hebt gezien, in het De La Mar in Amsterdam, was een eerste versie. Nog niet helemaal in balans. Maar nadien is het alleen maar treuriger geworden. Hoe dan ook, ik had gemakkelijk nog zo'n plaat kunnen maken. Die zat wel degelijk in mij. Maar er spelen ook nog andere mensen in Zita Swoon, dus... Uiteindelijk heb ik heel bewust niet zo'n plaat gemaakt, hoeveel goesting er ook was en hoezeer de dingen om me heen dat in de hand werkten. Al zijn er nog wel een paar songs uit die periode op de nieuwe CD terechtgekomen.'Dankzij de democratie in de band is het geen depressieve plaat geworden.'Zoiets. Zoals ik al zei: voor ego's was op deze CD geen plaats. We zijn zeer democratisch te werk gegaan; naar iedereen werd geluisterd. We zijn steeds op zoek gegaan naar een compromis. Als ik had willen doen wat ik wilde, had ik een soloplaat moeten maken. Eén idee, geen vijf.' KUN JE LEVEN VAN JE MUZIEK? 'De helft van het jaar wel, ja. De andere helft vallen we alle vijf terug op onze eigen dingen. Tom produceert bijvoorbeeld andere groepen en heeft z'n eigen band, Flowers For Breaktast. Tomas speelt en reist heel veel met Think Of One... we zijn zeker niet binnen of zo. België is een maf land. Als ik soms die verkoopcijfers in Nederland hoor, van Krezip of Ilse DeLange, da's echt niet te geloven. Honderdduizenden. Dat soort cijfers bestaat in België gewoon niet. Zelfs Helmut Lotti, die hier toch echt mega is, verkoopt niet zo veel. DEUS verkoopt van één album in België ongeveer 40.000 exemplaren, wij 35.000. Dus je verdient hier sowieso niet veel met je plaatverkoop. Je haalt nét de investeringen eruit.'En toch zijn je ambities buiten de landsgrenzen beperkt. 'Ja. Wat zou je, met onze muziek, moeten verwachten van bijvoorbeeld Amerika? Weinig, denk ik. Japan? Misschien. België, Nederland en Frankrijk staan heel erg open voor onze muziek; in die landen doen de vestigingen van Warner ook flink hun best voor ons. Maar Duitsland en Engeland... Niks. Kijk, een groep als Zita Swoon heeft een beetje hulp nodig. We zijn heus wel goed georganiseerd, met eigen boekers en managers, maar we zouden steun moeten hebben van iets... groters. Iets buiten België. Het professionalisme in België is helaas nog niet zo hoog. De traditie is er nog niet, hè. Maar iedereen doet hard zijn best.'En binnen de band? Is het potentieel er? 'Ja. We zijn redelijk goed in wat we doen, vind ik. We kunnen natuurlijk niet naast Prince, Bowie of Neil Young staan, maar we maken wel toffe en interessante platen. En ik denk dat de mensen zich bij onze optredens ook wel amuseren. Die lopen immers beter dan onze platen; de meeste shows zijn uitverkocht. Ik vind alleen dat we nog geen echte klassiekers hebben geproduceerd.'waar spiegel je je aan? Zijn er eigentijdse dingen waar je tegen opkijkt? 'Mijn grote helden zijn toch wel mensen als Bowie, Young, Joni Mitcheil... En Annette Peacock. Ken je die? Een heel maffe madam, maar ze heeft fantastische platen gemaakt. En véél; ik blijf ze maar vinden, op rommelmarkten, overal. Maar ik luister ook naar nieuwe dingen. Radiohead en zo. Ik mis alleen de Sturm-und-Drang een beetje, vandaag de dag.' Dat zit er bij jou wel in? 'Niet genoeg. En zo ja, dan moet ik de ruimte hebben. Dan kom ik toch weer terug bij die soloplaat. Maar dat zie ik niet zo gauw gebeuren. Zita Swoon is nu een fantastische groep. We zijn ondertussen ook zo'n tien jaar samen. Een familie. En ik denk dat ik op de nieuwe CD voldoende aanwezig ben; ik heb bijna alle nummers geschreven. Maar als je dan luistert naar iemand als Eminem: gewoon één gast met een grote bakkes, die tegen de schenen van de hele wereld stampt... Da's wel heel sterk. Da's ook duidelijk één mens, geen hele groep. De poëzie van Joni Mitcheil is ook zo gefocust. Ja, da's het juiste woord: gefocust. Dat hoor ik het liefst: gefocuste muziek. Dylan, Young, Mitchell, Nick Cave, Elvis Costello, Jeff Buckley, Lou Reed, ze maken het allemaal.'Ik heb het gevoel dat die focus er bij Zita Swoon live meer is dan op plaat. Je straalt op het podium een enorm spelplezier uit. Je bent zelfs een beetje een showman geworden. 'Ja. Wat dat betreft heb ik nu wel een andere stijl dan in mijn dEUS-tijd. Platen opnemen is leuk, maar live, da's één en al energie en power. Dan vergeten we alles even. Heel belangrijk voor me. Een feestje voor ons én voor de mensen. Da's elke keer weer mooi, dat gevoel van: hier doen we 't allemaal voor.' Life = A Sexy Sanctuary verschijnt op 16 maart. Zita Swoon speelt op 28 maart In Paradiso, Amsterdam, op 29 maart in 013, Tilburg, op 30 maart op het Motel Mozaique festival, Rotterdam, op 1 april in de Oosterpoort, Groningen en op 4 april in Tivoli, Utrecht REVIEW (translated by Menno) Zita Swoon – Life = a sexy sanctuary How crazy is Stef Kamil Carlens? This pubescent question, one, is supposed to ask himself when listening/judging a Zita Swoon album. SKC was once part of the group dEUS when it was still "underground" and all considered it was "her majesty" SKC who provided the insanity in dEUS. Nonsense off course ! because this new Zita Swoon album proves that even the most excentric people can make an upbeat and even poppy album. An album which even gives the impression of being a little bit normal and mainstream-ish. There are 10 songs that all seem to have the same tempo and structure. Stylewise (typically belgian) they keep themselves beautifully within the midst of funk, blues, chanson, vaudeville and old-style Bowie, but the production remains a bit on the flat side. The whole album seems to be aimed at elevating SKC’s melodramatically vibrating voice. If this had happened against the background of a darker sound decorage, it would’ve certainly provided a more emotional result. But now you just sit around, waiting for the moment for Zita Swoon to grab you by the throat or even by your bollocks. The only song in which the group seems to be heading in this direction is "josiewitchgirl". Sometimes you get the impression that SKC feels more ‘at home’ in the almost revue-like flamboyancy of "the banana queen" (‘I walked up to my shrink and I said : Hey! my life is okay) Life = a sexy sanctuary (Titel and cover symbolise how "we" people go through life happy and without worries eventhough we are very much aware of the terrible things happening around us, SKC in album bio) is by no means a bad album, you must chew through the superficial layers to understand the meaning of the album. The album aims to give the listener aspirin for the blues, but if the "patient" had just been a bit more feverish, the cure would’ve been "better". release date march 16

If you have any additions or amendments, however small, please mail me at zitareviews@mandarinmedia.com and it will included.

go to the media index